Elazığ'da okuma oranı neden yüksek? Peki bu eğitim başarısının sırrı ne?
Türkiye'nin eğitim haritasına baktığımızda, Doğu Anadolu'nun bu kadim şehri Elazığ, istikrarlı bir şekilde parlamaya devam ediyor. Sadece rakamlar değil, sokağın nabzı da aynı şeyi söylüyor: Elazığlı için 'okumak' sadece bir diploma sahibi olmak değil, bir varoluş ve itibar meselesidir. Peki, bu başarının arkasında sadece okul binaları mı var, yoksa Harput'tan bugüne taşınan derin bir 'mektepli' kültürü mü?
Elazığ sokaklarında kime sorsanız, ailesinde mutlaka en az bir üniversite mezunu, bir öğretmen ya da bir mühendis bulursunuz. TÜİK verilerine göre Elazığ, okuma-yazma oranında ve yükseköğretim mezunu sayısında bölge ortalamasının hep bir adım önünde yer alıyor. Ancak bu bir tesadüf değil; temelleri Harput’un o dar sokaklarındaki medreselerde, kütüphanelerde ve ardından Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki eğitim seferberliğinde atılmış köklü bir disiplin.
Harput’un Mirası: Eğitimle Şekillenen Bir Şehir Hafızası
Elazığ’ın eğitim sevdasını anlamak için önce Harput’a bakmak lazım. Fırat Üniversitesi’nin tarihsel araştırmalarında sıkça vurgulandığı üzere, Harput bir zamanlar sadece bölgenin değil, Ortadoğu’nun en önemli eğitim merkezlerinden biriydi. 19. yüzyılın sonlarında Harput’ta bulunan onlarca yerli ve yabancı okul, şehre "okumuş insan" profilini miras bıraktı. Bu miras, Elazığ merkeze taşındığında da kaybolmadı. Yerel köşe yazarlarımızın deyimiyle; "Elazığlı babanın en büyük mirası, oğlunun ya da kızının ceketinin cebine koyduğu o diplomadır."
Aile Yapısı: "Yemeyiz, İçmeyiz Ama Okuturuz"
Elazığ’daki eğitim başarısının en büyük mimarı kuşkusuz aile yapısıdır. Kentteki sosyal dokuyu inceleyen sosyolojik saha çalışmalarına göre, Elazığlı aileler için çocuklarının eğitimi, konforlu bir evden ya da lüks bir yaşamdan çok daha öncelikli. "Biz okumadık, evladımız okusun" mantığı, burada bir fedakârlık yarışına dönüşmüş durumda. Özellikle kız çocuklarının eğitimine verilen önemin her geçen yıl artması, şehrin genel başarı grafiğini de yukarı taşıyor. Eğitimcilerle konuştuğumuzda, velilerin okul toplantılarına katılım oranının ve öğretmenle kurulan diyaloğun, başarının gizli kahramanı olduğunu söylüyorlar.
Fırat Üniversitesi: Şehrin Bilgi Lokomotifi
Elazığ’ın bir "üniversite şehri" olması, yerel gençlerin vizyonunu da doğrudan etkiliyor. 1975 yılında kurulan ve bugün Türkiye’nin en köklü eğitim kurumlarından biri olan Fırat Üniversitesi, şehrin sosyal ve kültürel hayatına doğrudan enjekte edilen bir bilgi kaynağı gibi. Mühendislikten tıba kadar pek çok alanda dünya listelerine giren bir üniversitenin varlığı, şehirdeki lise öğrencilerinin çıtasını da doğal olarak yükseltiyor. Milli Eğitim Bakanlığı’nın sınav başarı istatistikleri, Elazığ’ın özellikle sayısal branşlarda Türkiye ortalamasının üzerinde performans sergilediğini her yıl kanıtlıyor.
Sır Sadece Kitaplarda Değil, Şehrin Ruhunda
Netice itibarıyla Elazığ’daki yüksek okuma oranının sırrı; Harput’tan gelen köklü gelenek, ailenin sarsılmaz desteği ve Fırat Üniversitesi gibi güçlü bir kurumun varlığında saklı. Şehir, dışarıdan gelen bir memur ya da öğrenci için "huzur adası" ise, yerlisi için "istikbalin anahtarı" eğitimdir. Elazığ, okuyan ve okutan insanıyla, Doğu’nun ışığı olmaya daha uzun yıllar devam edecek gibi görünüyor.
