Ağın Leblebisi'nin sırrı çözüldü: Peki o beyaz kumun kerameti ne? İşte cevabı
Elazığ'ın Ağın ilçesinde, meşhur 'Ağın Leblebisi' için mesai başlıyor. Fabrikasyon üretime inat, hala kızgın kumda kavrularak hazırlanan bu coğrafi işaretli lezzet nohutun ateşle, kumun ise sabırla imtihanı gibi. Bir tabağa gelene kadar beş ayrı işlemden geçen Ağın Leblebisi'nin mutfağına konuk olduk.
İzzet Paşa’nın kalabalığından sıyrılıp, Elazığ’ın o sakin ama mağrur ilçesine, Ağın’a uzanıyoruz. Öyle bir lezzet ki bu; ne sarı leblebiye benzer ne de beyazına. Kumda pişen, emeğiyle devleşen Ağın Leblebisi'nin dumanı tüten hikâyesine buyurmaz mısın?
Eğer bir gün Ağın’a yolunuz düşerse, sokak aralarından yükselen o odun ateşi kokusunu mutlaka alırsınız. Bu koku, Ağınlı kadınların ve ustaların el emeğiyle hazırladığı, Türkiye’de eşi benzeri olmayan bir lezzetin habercisidir. Diğer leblebiler gibi fırınlanmaz Ağın leblebisi; o, doğrudan doğanın kalbinden, Keban Baraj Gölü’nün kıyısından toplanan özel bir kumun içinde hayat bulur.
Sırrı Kumunda, Tadı Nohutunda
Ağın Leblebisi’ni özel kılan iki temel unsur var: Yerli nohut ve ilçeye özgü "beyaz kum". Fırat Üniversitesi Tarım Fakültesi araştırmalarında, Ağın’ın toprak yapısının nohutun protein değerini artırdığı sıkça vurgulanır. Ama asıl olay, nohutun o kızgın kumla buluştuğu andır.
Önce nohutlar meşe odunu ateşinde, dev bakır kazanlarda haşlanır. Ardından süzülen nohutlar, önceden ısıtılmış ve elenmiş beyaz kumun içine bırakılır. Usta ellerdeki büyük kepçelerle kumun içinde dans ettirilen nohutlar, o meşhur çıtırlığına ve aromasına kavuşur. Kum, nohutu yakmadan her yanını eşit derecede pişirerek o eşsiz tadı verir.
Emekli Muhabirin Notu: "Diş Dostu Lezzet"
Ağın leblebisini diğerlerinden ayıran en belirgin fark, ağza alındığında dağılmasıdır. Yerel köşe yazarı Bedrettin Keleştimur’un bir yazısında dediği gibi; "Ağın leblebisi, dişle değil gönülle kırılır." Gerçekten de, o ince kabuğunun altındaki yumuşak ama kıtır yapı, onu diğer sert leblebilerden ayırır.
Ancak bu zanaat da maalesef teknolojiye karşı direniyor. Köy kahvesinde sohbet ettiğimiz bir usta, "Kumda kavurmak zahmetli iştir, her nohut o kumun sıcaklığına dayanmaz. Şimdi makineler çıktı ama o odun ateşinin, o kumun tadını hiçbir makine veremez" diyerek ustalığın önemine dikkat çekiyor.
UNESCO ve Coğrafi İşaret Yolunda Bir Marka
Ağın Leblebisi artık sadece Elazığ’ın değil, tescilli bir dünya markası olma yolunda. Elazığ Ticaret ve Sanayi Odası’nın girişimleriyle alınan Coğrafi İşaret Tescili, bu emeğin korunması adına atılmış en büyük adım. Bugün bu lezzet, Ağın’dan çıkıp Avrupa’daki gurbetçilerin sofralarına kadar ulaşıyor.
